DBT (Dialectical Behavior Therapy) to ustrukturyzowana forma psychoterapii, stworzona z myślą o osobach, które doświadczają bardzo intensywnych emocji, trudności w ich regulacji oraz problemów z impulsywnością. Jej twórczynią jest Marsha Linehan, a terapia wywodzi się z nurtu poznawczo-behawioralnego.
Podstawą DBT jest dialektyka – łączenie akceptacji i zmiany: akceptuję to, co przeżywam i jednocześnie uczę się nowych, bezpieczniejszych sposobów radzenia sobie.
Dla kogo jest terapia DBT?
Terapia DBT jest często wybierana przez osoby, które:
- reagują impulsywnie (np. wybuchy złości, nagłe decyzje, ryzykowne zachowania),
- doświadczają samookaleczeń lub myśli o zranieniu siebie jako sposobu radzenia sobie z emocjami,
- zmagają się z impulsywnym lub emocjonalnym jedzeniem (napady jedzenia, jedzenie pod wpływem napięcia, wstydu czy pustki),
- mają poczucie utraty kontroli nad zachowaniem w silnych stanach emocjonalnych,
- przeżywają intensywny lęk przed odrzuceniem i trudności w relacjach.
Na czym koncentruje się terapia DBT?
DBT nie koncentruje się na ocenianiu czy „dlaczego tak jest”, lecz na:
- rozpoznawaniu sygnałów narastającego napięcia,
- uczeniu się, jak zatrzymać impulsywne reakcje,
- zastępowaniu zachowań, które przynoszą ulgę tylko na chwilę (np. samookaleczenia, objadanie się), bezpieczniejszymi strategiami,
- stopniowym budowaniu większej stabilności emocjonalnej.
W czym pomaga terapia DBT?
Terapia dialektyczno-behawioralna pomaga:
- zmniejszyć częstotliwość impulsywnych zachowań,
- nauczyć się przetrwać silne emocje bez ranienia siebie,
- lepiej rozumieć mechanizmy jedzenia pod wpływem emocji,
- odzyskać poczucie wpływu i kontroli,
- budować bardziej stabilne i satysfakcjonujące relacje.
DBT to terapia indywidualna połączona z treningami umiejętności, które stanowią jej kluczowy element.
Treningi umiejętności DBT mają formę zajęć (najczęściej grupowych), podczas których krok po kroku uczestnicy poznają konkretne umiejętności potrzebne do radzenia sobie z emocjami w realnym życiu.
Treningi obejmują cztery obszary:
- Uważność – pomagająca zauważać emocje, myśli i impulsy bez oceniania oraz reagować bardziej świadomie.
- Regulacja emocji – nauka rozumienia emocji, zmniejszania ich intensywności i dbania o równowagę emocjonalną.
- Tolerancja dyskomfortu – sposoby na przetrwanie bardzo silnych emocji i kryzysów bez ranienia siebie czy sięgania po impulsywne zachowania.
- Skuteczność interpersonalna – umiejętności budowania relacji, stawiania granic, proszenia o wsparcie i radzenia sobie z lękiem przed odrzuceniem.
Treningi DBT są bardzo praktyczne – uczestnicy ćwiczą umiejętności, otrzymują konkretne narzędzia i uczą się stosować je w codziennych sytuacjach.
