Czym jest lęk społeczny?
Lęk społeczny wiąże się z obawą przed oceną innych osób – zarówno w sytuacjach rzeczywistej oceny, jak i wtedy, gdy jedynie przewidujemy możliwość bycia ocenionym. Wpływa na sposób, w jaki myślimy, czujemy oraz zachowujemy się w kontaktach z innymi.
Doświadczanie lęku społecznego obejmuje kilka wzajemnie powiązanych aspektów. Aspekt poznawczy dotyczy myśli pełnych obaw, takich jak: „Wypadnę głupio”, „Nie poradzę sobie” czy „Chcę stąd wyjść”. Aspekt somatyczny (cielesny) odnosi się do reakcji organizmu, np. przyspieszonego bicia serca, napięcia mięśni, drżenia rąk czy spoconych dłoni. Aspekt emocjonalny obejmuje nieprzyjemne uczucia, takie jak napięcie, niepewność, zakłopotanie czy zdenerwowanie. Z kolei aspekt behawioralny dotyczy zachowań podejmowanych w odpowiedzi na lęk, takich jak unikanie określonych sytuacji, wycofywanie się lub próby szybkiego opuszczenia miejsca wywołującego napięcie.
Jakie są rodzaje lęku społecznego?
Lęk społeczny może pojawiać się w wielu różnych sytuacjach. Niektórzy odczuwają go przede wszystkim w sytuacjach formalnych, inni w codziennych kontaktach z ludźmi. Może dotyczyć między innymi:
- wystąpień publicznych,
- poznawania nowych osób,
- randek,
- rozmów wymagających asertywności,
- sytuacji, w których jesteśmy obserwowani,
- egzaminów lub ważnych wydarzeń,
- obaw związanych z wyglądem.
Każdy człowiek może doświadczać lęku społecznego w inny sposób i w innych sytuacjach.
Od czego zależy lęk społeczny?
Na poziom odczuwanego lęku społecznego wpływa wiele różnych czynników. Znaczenie ma między innymi sposób, w jaki postrzegamy samych siebie oraz nasza samoocena. Ważną rolę odgrywa także motywacja do zarządzania wrażeniem, czyli to, jak bardzo zależy nam na tym, aby inni postrzegali nas w określony sposób. Lęk społeczny może być również związany z naszą subiektywną oceną szans wywarcia pozytywnego wrażenia, czyli tym, na ile wierzymy, że jesteśmy w stanie dobrze wypaść w danej sytuacji społecznej.
Jakie mogą być skutki lęku społecznego?
Długotrwale odczuwany lęk społeczny może wpływać na codzienne funkcjonowanie. Możliwe konsekwencje obejmują między innymi:
- unikanie kontaktów społecznych;
- ograniczenie udziału w ważnych dla nas aktywnościach;
- trudności w nawiązywaniu i utrzymywaniu relacji;
- poczucie samotności;
- trudności z wyrażaniem własnego zdania i stawianiem granic.
Zakres i nasilenie tych skutków są indywidualne.
Jak sobie radzić z lękiem społecznym?
Ponieważ lęk społeczny może mieć różne przyczyny i różne nasilenie, nie istnieje jeden sposób radzenia sobie z nim, który będzie odpowiedni dla wszystkich. W wielu przypadkach skuteczną formą pomocy jest psychoterapia. W zależności od indywidualnych potrzeb stosuje się różne metody pracy, m.in.:
- terapie poznawcze, które pomagają przyglądać się sposobom myślenia o sobie w sytuacjach społecznych;
- trening umiejętności społecznych, wspierający rozwijanie pewności siebie w kontaktach z innymi;
- techniki relaksacyjne i ćwiczenia ekspozycyjne, które pozwalają stopniowo oswajać się z trudnymi sytuacjami.
Lęk społeczny nie musi całkowicie ograniczać życia społecznego. Zrozumienie własnych reakcji i skorzystanie z odpowiedniego wsparcia może pomóc w odzyskaniu większej swobody w kontaktach z innymi.
Bezpłatna pomoc
- 800 70 22 22 Centrum Wsparcia dla Osób w Kryzysie Psychicznym (24/7) | Czat: https://centrumwsparcia.pl
- 116 123 Telefon zaufania dla dorosłych (24/7)
- 116 111 Telefon zaufania dla dzieci i młodzieży (24/7) | Czat: https://116111.pl/czatuj/
- 800 12 12 12 Telefon Rzecznika Praw Dziecka
- 22 594 91 00 Telefon Forum Przeciw Depresji (czwartki 17:00–19:00)
Pomoc specjalistyczna
Możesz skorzystać ze wsparcia psychologicznego u naszych specjalistów.
