Podjęcie decyzji o pójściu na terapię to ważny krok, który często wiąże się z niepewnością i wieloma pytaniami. Nie zawsze łatwo jest nazwać to, co jest trudne, ani dokładnie określić, nad czym chcielibyśmy pracować. To zupełnie naturalne.
W takiej sytuacji wybór nurtu psychoterapeutycznego może wydawać się kolejną trudnością. Warto jednak wiedzieć, że różne podejścia terapeutyczne oferują różne sposoby rozumienia problemów i pracy nad nimi. Nie oznacza to, że trzeba od razu wiedzieć, „która terapia jest najlepsza” — często to terapeuta pomaga dobrać odpowiednią formę pracy.
Poniżej znajdziesz krótkie informacje o najczęściej stosowanych nurtach psychoterapii oraz
decyzję.
1. Nurt poznawczo-behawioralny (CBT)
CBT opiera się na założeniu, że w ciągu życia uczymy się określonych sposobów myślenia, odczuwania i reagowania — a skoro zostały one nabyte, możliwe jest również ich zmienienie. Pierwszym krokiem jest jednak zauważenie i zrozumienie własnych myśli, emocji i zachowań.
W terapii poznawczo-behawioralnej szczególną uwagę poświęca się temu, jak myślimy o sobie, innych ludziach i świecie, ponieważ sposób myślenia wpływa na nasze emocje i zachowanie. Zmiana utrwalonych schematów myślenia może prowadzić do poprawy samopoczucia i bardziej wspierających sposobów radzenia sobie w codziennym życiu.
Terapia poznawczo-behawioralna (CBT) najczęściej polecana jest w:
- zaburzeniach lękowych (np. fobie, lęk uogólniony, napady paniki)
- depresji
- zaburzeniu obsesyjno-kompulsyjnym (OCD)
- PTSD
- zaburzeniach odżywiania
- bezsenności
2. Nurt psychodynamiczny
Ten nurt wywodzi się z psychoanalizy i skupia się na nieświadomych procesach psychicznych, doświadczeniach z wczesnych relacji oraz powtarzających się wzorcach emocjonalnych i relacyjnych. Psychoterapia psychodynamiczna skupia się przede wszystkim na relacji między pacjentem a terapeutą oraz na tym, co dzieje się w świecie wewnętrznym pacjenta. Podczas spotkań pacjent może swobodnie mówić o swoich myślach, uczuciach, skojarzeniach i doświadczeniach — bez oceniania i presji. Terapeuta tworzy bezpieczną atmosferę, w której można poruszać także trudne lub wstydliwe tematy, często pomijane w codziennym życiu. To, o czym rozmawia się na sesji, wynika z aktualnych potrzeb pacjenta — nie ma z góry narzuconych tematów.
Terapia psychodynamiczna najczęściej polecana jest w:
- zaburzeniach osobowości
- depresji o charakterze nawracającym lub przewlekłym
- trudnościach w relacjach interpersonalnych
- problemach z poczuciem tożsamości
- zaburzeniach psychosomatycznych
3. Nurt humanistyczno-doświadczeniowy
To podejście łączy elementy terapii skoncentrowanej na osobie, Gestalt, terapii egzystencjalnej, focusingu oraz terapii skoncentrowanej na emocjach (EFT). Opiera się na szacunku, empatii i uznaniu indywidualności każdej osoby. W centrum terapii znajduje się relacja terapeutyczna, rozumiana jako bezpieczna przestrzeń do doświadczania i rozumienia siebie. To właśnie w relacji z terapeutą klient może przyglądać się swoim emocjom, reakcjom i sposobom bycia z innymi ludźmi. Terapeuta jest uważnie obecny, empatycznie towarzyszy i pomaga nazywać to, co pojawia się w doświadczeniu emocjonalnym „tu i teraz”. W tym podejściu trudności psychiczne są rozumiane jako efekt zakłóceń w przeżywaniu i rozumieniu własnych emocji oraz potrzeb, często powstałych w wyniku trudnych doświadczeń życiowych lub relacyjnych. Celem terapii jest odzyskanie kontaktu z własnymi uczuciami, zwiększenie samoświadomości oraz poczucia sprawczości i wewnętrznej wolności.
Nurt humanistyczno-doświadczeniowy może być szczególnie wspierający dla osób, które:
- doświadczają trudności emocjonalnych, takich jak obniżony nastrój, lęk,
poczucie pustki czy napięcie - mają problemy w relacjach, trudność z bliskością, wyrażaniem emocji lub
stawianiem granic - czują się odcięte od swoich uczuć i potrzeb albo mają trudność z ich
rozpoznawaniem - zmagają się z kryzysami życiowymi (strata, zmiana, rozstanie, wypalenie)
- chcą lepiej poznać siebie, zwiększyć samoświadomość i żyć w większej zgodzie
ze sobą
4. Nurt systemowy
Terapia systemowa to nurt psychoterapii, który koncentruje się na relacjach i sposobach komunikacji między osobami pozostającymi w bliskim kontakcie — takimi jak para, rodzina czy grupa. Zakłada, że trudności jednej osoby często są związane z funkcjonowaniem całego systemu, a nie wyłącznie z jej wewnętrznymi przeżyciami. Zamiast szukać winnych, terapia systemowa pomaga zrozumieć, jak poszczególne osoby wzajemnie na siebie wpływają i jak powstają utrwalone schematy zachowań. Skupia się na tzw. zależnościach cyrkularnych — czyli na tym, jak zachowania jednej osoby wpływają na drugą i odwrotnie. Celem terapii jest zmiana niekorzystnych wzorców komunikacji, ról i zasad panujących w relacji lub rodzinie, tak aby poprawić funkcjonowanie i dobrostan wszystkich jej członków.
Terapia systemowa najczęściej polecana jest w:
- problemach rodzinnych i małżeńskich
- trudnościach wychowawczych
- zaburzeniach dzieci i młodzieży
- kryzysach relacyjnych
- zaburzeniach psychosomatycznych u dzieci
5. Psychotraumatologia
Psychotraumatologia to dziedzina psychologii i psychoterapii, która zajmuje się pomocą osobom doświadczającym skutków trudnych i bolesnych wydarzeń życiowych. Są to sytuacje, które przekraczają nasze możliwości radzenia sobie i mogą pozostawić długotrwały ślad w psychice. Do konsekwencji traumy mogą należeć m.in. silny lęk, obniżony nastrój, poczucie pustki, trudności w relacjach, problemy ze snem, napady paniki, uzależnienia, myśli samobójcze czy wycofanie z codziennego życia. Psychotraumatologia pomaga zrozumieć te objawy i stopniowo odzyskać poczucie bezpieczeństwa oraz wpływu na własne życie. Praca w tym obszarze polega na towarzyszeniu osobie w kryzysie, pomocy w przepracowaniu trudnych doświadczeń oraz w odbudowaniu wewnętrznych zasobów. Terapia prowadzona jest w bezpiecznym tempie, z dużą uważnością na granice i potrzeby pacjenta.
Wsparcie psychotraumatologiczne jest skierowane do osób, które
przeżyły m.in.:
- wypadek
- doświadczenie przemocy
- stratę bliskiej osoby
- ciężką lub zagrażającą życiu chorobę
- działania wojenne
- inne sytuacje kryzysowe, takie jak bezdzietność czy nagłe zmiany życiowe
6. Nurt psychoanalityczny
Terapia psychoanalityczna koncentruje się na odkrywaniu nieświadomych i częściowo uświadamianych treści psychicznych, które z różnych powodów zostały odsunięte od świadomości, często ze względu na ich trudny lub bolesny charakter. To, co nieuświadomione, może jednak nadal wpływać na nasze emocje, zachowania i sposób przeżywania codziennych sytuacji. Jest to terapia niedyrektywna, co oznacza, że terapeuta nie daje gotowych rad ani nie zadaje prac domowych. Praca terapeutyczna polega na uważnym słuchaniu, zadawaniu pytań i odzwierciedlaniu tego, co pojawia się w Twoich wypowiedziach, tak abyś mógł/mogła lepiej poznać siebie i zrozumieć swoje wewnętrzne procesy. Terapia psychoanalityczna pomaga odkryć ukryte konflikty psychiczne, które
mogą leżeć u podstaw trudności w relacjach, cierpienia emocjonalnego czy powtarzających się problemów w życiu. W niektórych przypadkach praca ta pozwala również dotrzeć do źródeł zaburzeń psychicznych i stopniowo je przepracować.
Terapia psychoanalityczna może być pomocna dla osób, które:
- doświadczają głębokich trudności emocjonalnych
- zmagają się z powtarzającymi się problemami w relacjach
- doświadczają zaburzeń osobowości lub nerwic
- cierpią na dolegliwości psychosomatyczne
- poszukują głębszego samopoznania
- odczuwają trudny do nazwania dyskomfort psychiczny
7. Nurt integracyjny
Terapia integracyjna to podejście psychoterapeutyczne, które zakłada dużą elastyczność w doborze metod pracy. Terapeuta nie opiera się na jednym nurcie, lecz łączy różne podejścia, techniki i narzędzia pochodzące z wielu szkół psychoterapii – m.in. poznawczo-behawioralnej, psychodynamicznej, humanistycznej czy systemowej. Istotą terapii integracyjnej jest indywidualne dopasowanie terapii do potrzeb pacjenta. Oznacza to, że forma pracy, stosowane metody, częstotliwość spotkań oraz cele terapii są ustalane w oparciu o konkretną osobę i jej trudności, a nie według sztywnych schematów.
Nurt integracyjny może być pomocny dla osób, które:
- doświadczają zaburzeń lękowych
- obniżonego nastroju lub depresji, a także zmagają się z zaburzeniami
osobowości - mają trudności w relacjach z innymi ludźmi
- odczuwają niskie poczucie własnej wartości oraz brak satysfakcji z życia
- przeżywają kryzys życiowy, żałobę, rozstanie lub wypalenie zawodowe
- zmagają się z traumą lub trudnymi doświadczeniami z przeszłości
- doświadczają objawów psychosomatycznych, takich jak ból, napięcie czy
zaburzenia snu
Wybierając nurt terapeutyczny pamiętaj:
Rozważając wybór nurtu terapeutycznego warto pamiętać, że jest to tylko jeden z istotnych czynników mających wpływ na efekty terapii. W czynnikach, które poza nurtem wpływają na zmianę w psychoterapii, ważne jest nastawienie klienta, oraz relacja terapeutyczna (Norcross, 2014).
Źródła:
Grzesiuk L., Psychoterapia. Teoria. ENETEIA. Wydawnictwo Psychologii i
Kultury, r. 2005
Norcross, J. C., & Lambert, M. J. (2014). Relationship science and practice in
psychotherapy: Closing commentary. Psychotherapy, 51(3)
